Er was al een uitspraak van de NZa uit 2024, maar die leidde lokaal nog tot onduidelijkheid bij een aantal gemeenten, en soms ook bij ergotherapeuten.

Het gezamenlijke uitgangspunt van de VNG en Ergotherapie Nederland is helder: wanneer een gemeente een ergotherapeut inschakelt voor onderzoek of een functioneel advies ten behoeve van een gemeentelijke maatwerkvoorziening, maakt zij vooraf afspraken over een reële vergoeding en betaalt zij deze kosten ook zelf. Inwoners mogen hiervoor dus niet worden doorverwezen naar de zorgverzekering.

Het bericht Advieskosten bij Wmo-hulpmiddelen verscheen eerst op Ergotherapie.

De behandeling van patiënten met chronische pijn dient plaats te vinden via het stepped-care principe, waarbij verschillende stappen doorlopen moeten worden. De patiënt kijkt samen met de zorgverlener welke stap passend is om mee te starten. De volgende 4 stappen worden onderscheiden:

1. Preventie en zelfzorg
2. Monodisciplinaire diagnostiek en behandeling in de eerste lijn (door bijvoorbeeld een ergotherapeut of oefentherapeut of een psycholoog).
3. Multidisciplinaire Eerstelijns Revalidatie (MER): diagnostiek en behandeling op verschillende domeinen van het biopsychosociaal model in de eerste lijn, of in de eerste lijn in samenwerking met de tweede lijn.
4. Interdisciplinaire diagnostiek en behandeling in de tweede of derde lijn (IMSR).

Ten aanzien van de uitwerking zijn er voor ergotherapeuten een aantal belangrijke zaken:

• Voor de 3^e stap, MER, geldt dat deze vorm van zorg nog niet is georganiseerd in de 1^e lijns. Het Zorginstituut is vanaf mei j.l., samen met alle betrokken beroepsorganisaties een traject gestart om hier vorm aan te gaan geven. EN zal deelnemen aan de stuurgroep. Een lid van de vakgroep chronisch pijn zal namens EN deelnemen aan de werkgroep.

Het doel is om te zorgen dat er eind 2027 een goede basis ligt voor onderzoek naar MER. Als dit onderzoek laat zien dat MER goed werkt bij deze patiënten, dan kan het geïmplementeerd worden in de praktijk.

• Voor de 4^e stap heeft de VRA in april een indicatiedocument opgesteld: ‘Indicatiestelling IMSR aanhoudende pijn in houdings- en bewegingsapparaat’.
• IMSR is alleen mogelijk als de patiënt in de 24 maanden voorafgaand aan de indicatiestelling een van de volgende twee trajecten heeft gevolgd:

Gedurende minimaal 12 weken minimaal 6 behandelingen bij een eerstelijns ergotherapeut, fysiotherapeut of oefentherapeut én een behandeling bij een POH-GGZ (praktijkondersteuner bij de huisarts) of een psycholoog (minimaal 12 weken of minimaal 6 behandelingen).

Gedurende minimaal 12 weken minimaal 6 behandelingen bij een eerstelijns psychosomatisch fysio- of ergotherapeut*.

Er wordt geen uitspraak gedaan over eventuele duur van de behandelsessies.

• Deze trajecten roepen vragen op, die EN kenbaar heeft gemaakt in een reactie naar het Zorginstituut. Wij hopen in de komende weken met het ZiN hierover in gesprek te kunnen gaan.

*In de reactie van EN aan het ZiN is aangegeven dat het criterium van psychosomatisch ergotherapeut niet kan worden gesteld, aangezien dit geen door EN erkend specialisme is**. Wij stellen voor om psychosomatisch ergotherapeut te vervangen door: ‘’Ergotherapeut, werkend vanuit het biopsychosociaal model, met specifieke deskundigheid in de behandeling van aanhoudende pijn’’.

– Als huisartsen of medisch specialisten willen doorverwijzen naar IMSR, dan moeten zij informatie opnemen over zowel de inhoud, het resultaat, als over het aantal behandelingen dat is ingezet. Dit heeft mogelijke implicaties voor de (eind) rapportages van ergotherapeuten.

** ergotherapeuten kunnen zich na hun basisopleiding officieel specialiseren in drie richtingen: hand-ergotherapeut, kinderergotherapeut en ouderenergotherapeut

Het bericht Vergoeding IMSR verscheen eerst op Ergotherapie.

Hierbij wordt dus onder meer gedoeld op het naleven van de volgende afspraken: 

• Afspraken over de financiering van monodisciplinaire samenwerking: “De financiering voor (monodisciplinaire) regionale samenwerkingsverbanden is erop gericht om met afvaardiging en mandaat deel te kunnen nemen aan een RESV. Deze financiering is onderdeel van de financiële afspraken tussen het RESV en de zorgverzekeraars, tenzij beroepsgroepen voor deze taak al een vergoeding ontvangen vanuit andere afspraken” (afspraak uit de Handreiking Contractering RESV)
• Er zijn geen afspraken over organisatievorm, normpercentrage voor mandaat of zetelverdeling, dat kan lokaal worden bepaald. In de handreiking contractering RESV staat hierover: “Het uitgangspunt is dat alle beroepsgroepen die zich regionaal met mandaat hebben georganiseerd, zich kunnen aansluiten bij het RESV”.
• Waar nodig kan dus naar deze afspraken en het gezamenlijk communicatiebericht worden verwezen. Begin september is er een nieuw bestuurlijk overleg om met elkaar vast te stellen of met name zorgverzekeraars zich aan de genoemde afspraken houden.

Btw-vrijstelling voor samenwerkingsverbanden

Daarnaast is er een memo verschenen van het ministerie van Financiën waarin de vraag wordt besproken of de btw-vrijstelling voor samenwerkingsverbanden van multidisciplinaire eerstelijnszorg van toepassing is op RESV’s. Zij concluderen dat “btw-vrijstelling van toepassing kan zijn op leveringen en diensten van een RESV.”

Het bericht Financiering monodisciplinaire samenwerking en btw-vraagstuk  verscheen eerst op Ergotherapie.

Op 19 juni is de Zorgstandaard Dementie 2026 formeel ingediend bij het Zorginstituut Nederland. 🎯

De week ervoor overhandigde Tamara van Ark als onafhankelijk voorzitter van de Zorgstandaard Dementie de conceptversie al aan minister Mirjam Sterk

Deze geactualiseerde standaard vertrekt vanuit een belangrijk uitgangspunt: leven met dementie gaat over veel meer dan zorg alleen. Het gaat over verbondenheid, betekenis, identiteit, rollen en het dagelijks leven — ook wanneer dat leven verandert.

Dementie raakt ons allemaal. Als persoon met dementie, als naaste, als professional of als betrokken buurtgenoot. De groei van het aantal mensen met dementie maakt de vraag steeds urgenter: hoe zorgen we ervoor dat mensen met dementie zo goed mogelijk kunnen blijven leven?

De totstandkoming van de Zorgstandaard Dementie 2026 was daarom geen puur technisch traject, maar een gezamenlijke zoektocht naar wat écht waardevol is voor mensen met dementie en hun omgeving.Wij zijn trots dat we hier als Ergotherapie Nederland met onze kennis en ervaring aan mochten bijdragen. Want goede kwaliteit van leven ontstaat door samenwerking — over domeinen, disciplines en regio’s heen.

Bekijk de Zorgstandaard Dementie. 

Het bericht Zorgstandaard Dementie 2026: leven tot het laatst, met oog voor wat ertoe doet verscheen eerst op Ergotherapie.

Opnieuw hebben we een enquête uitgezet ten aanzien van de wachttijd problematiek, om ook dit jaar inzichtelijk te maken dat het tekort aan ergotherapeuten zorgelijk is. Bekijk alvast de factsheet.

De resultaten geven opnieuw aanleiding tot het schrijven van een blog.. 

Met interesse las ik het Opiniestuk van onderzoeker Rudi Steenbruggen – De eerste lijn kraakt, maar niet door gebrek aan goede wil waarin staat:

“De eerste lijn kraakt niet omdat professionals niet willen samenwerken. Toch komt die samenwerking vaak moeilijk van de grond. De randvoorwaarden ontbreken nog te vaak. Goede samenwerking laat zich niet vangen in een blauwdruk. Zij ontstaat lokaal, stap voor stap, op basis van vertrouwen, duidelijke rollen en ruimte om elkaar te leren kennen. Dat vraagt minder aandacht voor nieuwe overlegtafels en meer voor duurzame randvoorwaarden. Denk aan tijd, organisatiekracht, kennisdeling en passende financiering.” Bron: Zorgvisie 22 juni 2026.

Randvoorwaarden: tijd, organisatiekracht en de passende financiering

Ik begrijp dat ook deze duurzame randvoorwaarden niet van de een op de andere dag gerealiseerd worden, maar wat ik wil benadrukken is dat de randvoorwaarden tijd (en dus organisatiekracht) en de passende financiering  cruciaal zijn om te voldoen aan de afspraken binnen IZA en AZWA. Want inderdaad, de intrinsieke motivatie om samen te werken is er onder ergotherapeuten zéker. Op dit moment zijn er 44 monodisciplinaire samenwerkingsverbanden van ergotherapeuten en ergotherapeuten zijn vaak kartrekker van regionale samenwerkingsinitiateven. Daar zit het probleem dan ook niet. Wat is wel het probleem? Ik hoor het steeds vaker: hoe is de indirecte tijd voor het samenwerken in de eerste lijn te rijmen met het feit dat je noodgedwongen de deur dicht houdt voor cliënten die ergotherapie nodig hebben? Zo laat ook de wachttijd enquête van dit jaar opnieuw zien dat 80% van de ergotherapeuten een wachttijd heeft langer dan de afgesproken Treeknorm van een week, En tsja, er blijven nog steeds ergotherapeuten uitstromen uit de eerstelijn, waarbij de enquête laat zien dat 45% uitstroomt vanwege de arbeidsvoorwaarden/het inkomen. Dus ik ben heel blij met onderzoeken als die van Rudi Steenbruggen die laat zien dat samenwerken er in akkoorden heel mooi uit kan zien, maar als de realiteit laat zien dat het ontbreekt aan de échte randvoorwaarden om samen te werken en we soms het onmogelijke vragen in termen van tijd en geld. Dit is te zien aan de uitkomsten van de enquête en te zien is dat deze situatie ten opzichte van 2025 niet is veranderd.

Marijke Verbeek:

Samenwerken kan er in akkoorden heel mooi uitzien, maar als de realiteit laat zien dat het ontbreekt aan de échte randvoorwaarden om samen te werken en we soms het onmogelijke vragen in termen van tijd en geld.

En dan wil ik toch ook even de consequenties aanstippen van die dichte deur voor cliënten die ergotherapie nodig hebben. Ook dat is zorgwekkend, in eerste plaats voor de cliënt. Maar in 2022 is door Equalis al een rapport uitgebracht waaruit ik een voorbeeld haal:

Ergotherapie bij dementie (Edomah) kan zorgen voor afname van zorgkosten, met name voor thuiszorg en opnames (zowel ziekenhuiszorg als Wlz). En dat het jaarlijkse besparingspotentieel daarbij tussen de 14 ende 7 miljoen is (en een eenmalig potentieel van 20 miljoen voor bestaande patiënten). Het knelpunt was toen al een tekort aan eerstelijns ergotherapie capaciteit én het feit dat de vergoeding van de indirecte tijd tekort schiet bij complexe problematiek. Dat laatste zit ‘m ook in afstemming en samenwerking met andere disciplines én om het organiseren van zorg van de patiënt dichtbij huis. Ik hoop dus ook dat met de bril van substitutie en preventie van zorg én het bieden van passende zorg wordt gekeken naar de huidige wachttijdenproblematiek van ergotherapeuten en andere paramedici. PS. Ik ben bereikbaar voor commentaar.

Het knelpunt was toen al een tekort aan eerstelijns ergotherapie capaciteit én het feit dat de vergoeding van de indirecte tijd tekort schiet bij complexe problematiek.

Het bericht Ergotherapie Nederland publiceert resultaten enquête wachtlijst problematiek 2026 verscheen eerst op Ergotherapie.

We vergaderen vier keer per jaar, twee keer bij Ergotherapie Nederland en twee keer online.

Samen beoordelen we richtlijnen, standaarden en protocollen die relevant zijn voor de ergotherapie en geven op de website van Ergotherapie Nederland een actueel overzicht van deze documenten. Ook geven we informatie en advies over de aanpak van het ontwikkelen en implementeren van richtlijnen. We houden ook contact met andere commissies om kennis uit te wisselen.

Je levert een waardevolle bijdrage aan de kwaliteitsontwikkeling van ons vak en werkt samen met gemotiveerde collega’s. We zoeken iemand met een kritische blik, betrokkenheid en interesse in richtlijnontwikkeling. Bij voorkeur zoeken we iemand met ervaring in de GGZ of de kinderergotherapie, maar ook met andere ervaring ben je van harte welkom!

Interesse? Meld je aan of vraag meer informatie via richtlijnen@ergotherapie.nl

Meer weten over ons? Vind ons bij Commissie Richtlijnen.

Het bericht Oproep: nieuw lid Commissie Richtlijnen verscheen eerst op Ergotherapie.

• Relevante informatie te verzamelen en toegankelijk te maken.
• Maatschappelijke ontwikkelingen te vertalen naar de dagelijkse praktijk.
• Te adviseren bij praktische ondernemersvragen.
• Waardevolle ontmoetingen tussen ondernemers te creëren.

Wat ga je doen?

Als nieuw commissielid draag je actief bij aan deze missie vanuit jouw eigen ervaring als praktijkhouder en werkgever. Samen organiseren we 1 à 2 keer per jaar een spreektafel voor ondernemende ergotherapeuten, waar we actuele en relevante thema’s bespreken. Onze eigen commissievergaderingen zijn een efficiënte mix van online en fysieke bijeenkomsten.
Interesse? Neem dan contact op met Sophia Nivard via en@ergotherapie.nl o.v.v. vacature commissie OPEN. We kijken er naar uit je te ontmoeten!

Het bericht Oproep: Ondernemende ergotherapeut gezocht voor Commissie OPEN verscheen eerst op Ergotherapie.

Goed nieuws voor bestuurders van regionale paramedische monodisciplinaire samenwerkingsverbanden (mono’s). Per 1 juni 2026 biedt het Paramedisch Platform Nederland (PPN) een collectieve bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering (BAV) aan voor aangesloten mono’s.

Met deze verzekering zijn bestuurders en toezichthouders beter beschermd tegen mogelijke aansprakelijkheidsclaims die voortkomen uit hun bestuursfunctie. De verzekering is collectief afgesloten bij verzekeraar Markel en loopt via tussenpersoon VvAA.

Waarom deze verzekering?

Bestuurswerk brengt verantwoordelijkheid met zich mee. Bestuurders kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor besluiten of handelen namens de organisatie. Dat risico bestaat ook wanneer een bestuurder zorgvuldig handelt.

Sinds de invoering van de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) in 2021 zijn de regels rondom bestuurdersaansprakelijkheid aangescherpt. Hierdoor gelden voor verenigingen, stichtingen en coöperaties strengere eisen op het gebied van bestuur en toezicht. Ook bestuurders van kleinere organisaties en samenwerkingsverbanden kunnen aansprakelijk worden gesteld bij bijvoorbeeld financieel wanbeheer of faillissement.

Met deze collectieve verzekering biedt PPN extra zekerheid en ondersteuning aan regionale samenwerkingsverbanden.

Wat is verzekerd?

De verzekering biedt onder andere dekking voor:

• aansprakelijkheid van bestuurders en toezichthouders;
• kosten voor juridisch verweer;
• rehabilitatiekosten bij reputatieschade;
• claims die voortkomen uit bestuurlijke taken;
• dekking voor voormalige bestuurders en toezichthouders.

De polis biedt daarnaast bescherming van het privévermogen van bestuurders. Ook wanneer een claim uiteindelijk ongegrond blijkt, kunnen de kosten van juridische bijstand aanzienlijk zijn.

Kosten

De premie bedraagt naar verwachting ongeveer € 100 per deelnemer per jaar.
De definitieve hoogte hangt af van het aantal deelnemende organisaties.

Aanmelden

Aanmelden is eenvoudig. Vul daarvoor dit formulier in: Aanmeldformulier bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering PPN | Survio®

Na aanmelding ontvang je een bevestiging en informatie over de betaling.

Goed om te weten

• De verzekering geldt voor samenwerkingsverbanden die onderdeel zijn van één van de paramedische beroepsgroepen binnen PPN.
• De polis kent een collectieve dekking met een verzekerd bedrag tot € 5.000.000 per aanspraak en per verzekeringsjaar. Individuele verzekerd bedrag is €250.000,- per mono
• Meer informatie over de verzekering en voorwaarden vind je in onder het kopje ‘meer weten’.

Meer weten

• Voor meer informatie kunt u contact opnemen met VvAA via vvzo@vvaa.nlof Leon Keupers  Adviseur Zakelijke Dienstverlening via  030- 247 4050
• Meer informatie over bestuurdersaansprakelijkheid is ook te vinden via Markel Nederland
• Bekijk de infographic 10 redenen om een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering af te sluiten.
• Of een korte toelichting op de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR). Die vind je hier.

Het bericht Nieuw: Collectieve bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering verscheen eerst op Ergotherapie.

Wat kan een ergotherapeut bijdragen?

• De ergotherapeut brengt expertise in op het gebied van dagelijks functioneren, participatie, zelfredzaamheid en de wisselwerking tussen persoon, activiteit en omgeving.
• De ergotherapeut signaleert vroegtijdig problemen in functioneren thuis, op school, op het werk of in de wijk en helpt escalatie en zwaardere zorg voorkomen.
• De ergotherapeut denkt mee over passende zorgpaden voor mensen met complexe of langdurige ondersteuningsvragen, bijvoorbeeld ouderen, mensen met neurologische aandoeningen, chronische pijn, dementie of valrisico.
• De ergotherapeut adviseert over hulpmiddelen, woningaanpassingen, energiemanagement, belasting-belastbaarheid en het uitvoeren van betekenisvolle activiteiten.
• De ergotherapeut draagt bij aan samenwerkingsafspraken over verwijzing, triage, consultatie, casusoverleg en warme overdracht tussen zorg en sociaal domein.
• De ergotherapeut levert praktijkinformatie aan over knelpunten in toegankelijkheid, wachttijden, kwetsbare doelgroepen en mogelijkheden voor preventie en substitutie van zorg.

We noemen de belangrijke thema’s waar ergotherapeuten in kunnen bijdragen: 

Valpreventie

samen met huisarts, wijkverpleging, fysiotherapeut, apotheker en specialist ouderengeneeskunde bijdragen aan multifactoriële valpreventie, bijvoorbeeld door screening van risicofactoren, advies over veilig handelen in huis, persoons-omgevingsinterventies, hulpmiddelenadvies en ondersteuning bij het volhouden van interventies.

• Lees Digitale valanalyse via verlengde arm constructie in gemeente Rotterdam – Ergotherapie
• Bekijk Ergotherapierichtlijn Valpreventie
• Lees ter inspiratie: De rol van de ergotherapeut bij valpreventie | ZonMw
• Nieuw! Zeker blijven lopen

Kwetsbare ouderen thuis

samen met wijkverpleging, huisarts, fysiotherapeut en sociaal domein werken aan behoud van zelfstandigheid, veilig functioneren, dagstructuur, mantelzorgondersteuning en het voorkomen van crisiszorg of onnodige opname.

• Gebruik de handreiking-kwetsbare-ouderen-thuis
• Lees de paramedische richtlijn Kwetsbare ouderen en bekijk de animatie
• Bekijk ook de overige tools
• Reablement 
• EDOMAH

Dementie en cognitieve problematiek: samen met casemanager dementie, huisarts, wijkverpleging en welzijn ondersteuning bieden bij dagelijkse routines, prikkelverwerking, omgevingsaanpassingen, belasting van mantelzorgers en participatie in de thuissituatie.

• EDOMAH
• Reablement

Chronische aandoeningen

samen met fysiotherapeut, logopedist, diëtist, verpleegkundig specialist of medisch specialist werken aan zelfmanagement, energiemanagement, activiteitenspreiding, participatie en het behoud van regie in het dagelijks leven.

Herstel/ revalidatie Niet aangeboren Hersenletsel

• Niet rennen maar plannen
• Wat kan de ergotherapeut betekenen? Bekijk de infographic
• Gebaseerd op de Ergotherapierichtlijn Hersenletsel 

Herstel na ziekenhuisopname of revalidatie

Samen met transferverpleegkundige, wijkverpleging, fysiotherapeut en huisarts zorgen voor een goede overgang naar huis, inclusief beoordeling van de thuissituatie, hulpmiddelen, training in dagelijkse handelingen en afstemming over vervolgzorg.

Arbeid en participatie

Samen met bedrijfsarts, praktijkondersteuner, maatschappelijk werk of gemeentelijke ondersteuning bijdragen aan terugkeer naar werk, belastbaarheidsopbouw en deelname aan maatschappelijke activiteiten.

• Weer aan het werk

Jeugd en gezin

Samen met jeugdarts, kinderfysiotherapeut, logopedist, onderwijs en wijkteam ondersteunen bij zelfstandigheid, sensorische prikkelverwerking, schoolse vaardigheden en afstemming tussen thuis, school en zorg.

Welzijn en sociaal domein

Samen met welzijnsorganisaties, Wmo-loket, maatschappelijk werk en buurtteams verbinding leggen tussen zorg, ondersteuning, hulpmiddelen, woningaanpassingen en betekenisvolle daginvulling.

Doelgroepen die vanuit het IZA worden genoemd zijn:

• Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden;
• Mensen met een psychische aandoening;
• Mensen met (risico op) hart- en vaatziekten;
• Mensen met (risico op) kanker;
• Ouderen met een kwetsbare gezondheid.

Het bericht Positionering ergotherapie in de eerstelijn verscheen eerst op Ergotherapie.

Bangkok, een wereldstad vol contrasten, honderden ergotherapeuten uit alle windstreken en gesprekken die moeiteloos schakelen tussen kunstmatige intelligentie, occupational justice en betekenisvol dagelijks handelen. Het WFOT congress 2026 in Bangkok was een hele intensieve, inspirerende happening. Het thema van het congres was “Inspiring Change, Innovating Futures”. Nederland was goed vertegenwoordigd. Zie de delegatie hierboven.

Hieronder een deel van onze ervaringen!

Inleiding
Het World Federation of Occupational Therapists (WFOT) congress is dé plek waar internationale ontwikkelingen binnen het vak samenkomen. In februari 2026 vond het congres plaats in Bangkok: een stad die niet alleen indruk maakt door haar omvang, hitte en dynamiek, maar ook door de zichtbare verschillen in welvaart, gezondheid en toegang tot zorg. Juist die context gaf het congres extra betekenis. De strak georganiseerde congresomgeving contrasteerde scherp met het leven op straat. Thema’s als participatie, inclusie, sociale rechtvaardigheid, technologie, de rol van AI in de praktijk, het onderwijs en het onderzoek van ergotherapie en duurzaamheid kregen daardoor een voelbare lading. Voor Nederlandse ergotherapeuten bood dit congres niet alleen inspiratie, maar ook een spiegel: waar staan wij als beroepsgroep, en hoe verhoudt onze praktijk zich tot die van collega’s wereldwijd?

Education day
Op zondag, een dag voor het congres, stond education day op het programma, een dag voor docenten ergotherapie vanuit de hele wereld. Hier werd gediscussieerd aan de hand van verschillende stellingen per tafel. We werden aangemoedigd om vooral niet alleen met je landgenoten aan tafel te zitten, waardoor er rijke discussies ontstonden. Gemeenschappelijke zorg is dat er, in bijna alle landen, te weinig ergotherapeuten zijn om aan de vraag te voldoen. Er zijn ideeën uitgewisseld over hoe je jonge mensen kunt enthousiasmeren voor het vak. Het werd duidelijk dat er verschillen zijn tussen landen over online leren, er zijn landen waarbij dat 80% van het curriculum is (zoals in Scandinavië en IJsland) en heel veel landen waar dit niet zo is. Ook werden verschillende benaderingen benoemd voor educatie aan Gen-Z, zoals simulation based learning met VR en AI, exploratief en interactief leren en interprofessioneel leren in verschillende contexten. Er was veel aandacht voor kritische reflectie en professionele identiteit. Bovendien werden de nieuwe minimale internationale opleidingseisen en beroepscriteria van de WFOT gepresenteerd. Kortom, een inspirerende dag.

Professionele site visits
Op de ochtend van de eerste congresdag was het mogelijk deel te nemen aan een professionele site visit: een georganiseerd werkbezoek aan diverse centra. Zo namen enkelen van ons deel aan de site visit naar het Sirindhorn National Medical Rehabilitation Institute. Na een hartelijk welkom volgde een mooie promotiefilm over de missie, visie, doelen en verschillende aandachtsgebieden waar dit revalidatiecentrum zich op richt. In een gesprek met drie revalidatieprofessionals, waaronder een ergotherapeut en een manager van de afdeling ergotherapie, konden we vragen stellen over ergotherapie in Thailand en hun revalidatiezorg.

In Thailand werken ongeveer 1000 ergotherapeuten op een bevolking van 71,6 miljoen inwoners. Er is slechts een beperkt aantal gespecialiseerde revalidatiecentra waar ergotherapeuten werken, zoals dit revalidatiecentrum vlakbij Bangkok. In dit centrum werken nu 27 ergotherapeuten, vertelt het hoofd van de afdeling ergotherapie met trots. Het aantal ergotherapeuten is enorm gegroeid de afgelopen jaren; zij was 25 jaar geleden de enige ergotherapeut in dit centrum. Er komen steeds meer opleidingen ergotherapie en dus ook meer toekomstige ergotherapeuten. Ook heeft Thailand sinds enkele jaren een eigen masteropleiding, die dit jaar haar eerste gediplomeerden zal afleveren.

Om te voldoen aan de behoefte aan revalidatiezorg in Thailand, hebben ze basis revalidatie-units ingericht, verdeeld over alle regio’s van Thailand. Dit zijn geen gespecialiseerde centra, maar hier kan de eerste noodzakelijke basis revalidatiezorg geleverd worden. Op de meeste plekken werken nog geen ergotherapeuten omdat die er nog niet voldoende zijn, maar wel artsen, fysiotherapeuten, verpleegkundigen en technici. Hiertoe hebben ze een 6 weken durende revalidatieopleiding voor fysiotherapeuten ontwikkeld en een 3-daagse cursus voor technici, zodat zij samen de basisprincipes van de ergotherapie kunnen toepassen, met name het observeren en trainen van revalidanten in ADL-situaties en het op maat aanmeten van aangepaste hulpmiddelen en voorzieningen, zoals mobiliteitshulpmiddelen, woningaanpassingen en hulpmiddelen om belangrijke dagelijkse activiteiten te kunnen uitvoeren.

Het congres, een wereldwijde beroepsgroep in beeld
Bij de toegang tot het congres werd je steevast verwelkomd door een dame in keurig mantelpakje die bij 30 graden de gehele dag een bord vasthield met “Welcome WFOT”. Wat direct opviel bij binnenkomst in het congrescentrum was de enorme diversiteit aan deelnemers. Delegaties uit Azië, Afrika, Zuid-Amerika en het Midden-Oosten waren nadrukkelijk aanwezig, vaak in traditionele klederdracht. Collega’s uit landen die je op Europese congressen minder vaak tegenkomt, brachten andere verhalen en perspectieven mee. Die wereldwijde vertegenwoordiging maakte duidelijk hoe verschillend de contexten zijn waarin ergotherapie zich ontwikkelt. Wat in het ene land vanzelfsprekend lijkt, blijkt elders een luxe. Dat besef liep als een rode draad door het congres en kleurde veel gesprekken, zowel tijdens lezingen als in de wandelgangen. Een van de meest waardevolle aspecten van het congres is het ontmoeten, uitwisselen van ervaringen en het leggen van verbindingen met collega’s uit alle delen van de wereld. In gesprekken tijdens sessies, pauzes en in andere ontmoetingen werd duidelijk dat ergotherapeuten, ondanks verschillen in zorg- en welzijnssystemen, cultuur en context, vaak met vergelijkbare vraagstukken te maken hebben.

Ontmoetingen
De welcome reception en congress party zijn belangrijke evenementen om de internationale collega’s te ontmoeten, terug te zien en wat uitgebreider te spreken. Er waren mooie ontmoetingen. Zo was het erg leuk om de 83-jarige prof. dr. Carolyn Baum, ontwikkelaar van de Activity Card Sort (ACS) weer te zien en te spreken, aldus Maud Graff en Margo van Hartingsveldt.

De ACS is een meetinstrument om het activiteitenpatroon en de participatie van cliënten op het gebied van IADL, vrije tijd en sociale contacten via een foto-interview te inventariseren. Carolyn Baum vertelde dat de ACS weer verder is doorontwikkeld, in onderzoek is uitgetest en binnenkort als een digitale tool op de markt komt. Zij begeleidt nog steeds onderzoeksprojecten. Voor haar was dat ook de reden om naar het congres te komen, om haar onderzoekers van over heel de wereld hier fysiek te spreken. Ook het weerzien van de Taiwanese collega’s was erg leuk. Maud Graff was 10 jaar geleden op werkbezoek in Taipei en Kaohsiung. Hier mocht zij twee masteropleidingen voor paramedici en verpleegkundigen officieel openen en een lezing geven aan hun masterstudenten over het onderzoek naar de ontwikkeling, evaluatie en implementatie van Ergotherapie bij Ouderen met Dementie (EDOMAH). Ook verzorgde ze hier een paar dagen onderwijs over EDOMAH aan ergotherapeuten en studenten ergotherapie.

Enkele presentaties die we willen delen op gebied van ouderen en revalidatie:
Uiteraard is dit maar een kleine opsomming uit de enorme hoeveelheid aan presentaties die we als Nederlanders hebben gegeven en/of hebben gevolgd.

Sanne Pellegrom van de Hogeschool van Amsterdam presenteerde haar promotieonderzoek naar de Effectiviteit van Ergotherapie thuisrevalidatie met ondersteuning van sensomonitoring bij mensen na een CVA, het OTHER-project.

.

Dr. Leen DeConinck van de Katholieke Universiteit Leuven in België, presenteerde over de Effectieve PROMOTE aanpak voor thuiswonende kwetsbare ouderen met fysieke problematiek.

Prof. dr. Maud Graff presenteerde de pilot evaluatiestudie van de SOCAV-interventie in de thuissituatie. Deze interventie, gebaseerd op de combinatie van het EDOMAH-programma en de Kalorama Coaching methode, is gericht op verpleegkundigen en verzorgenden met ondersteuning van ergotherapeuten, om de eigen regie van mensen met dementie te ondersteunen. Zij presenteerde de resultaten uit de pilot evaluatiestudies die positieve persoonsgerichte attitude- en gedragsveranderingen laten zien bij verpleegkundigen en verzorgenden en verbeteringen in de eigen regie van mensen met dementie. Deze positieve resultaten werden zowel in het verpleeghuis als thuis vastgesteld en beide publicaties waren ten tijde van het congres net geaccepteerd voor publicatie.

Margo van Hartingsveldt gaf een presentatie over de ontwikkeling van ROTOS (Research in Occupational Therapy and Occupational Science), een Europese foundation die zich richt op het versterken van verbinding en samenwerking tussen onderzoekers in ergotherapie en occupational science in Europa.

Assoc .prof. dr. Barbara Piskur presenteerde de uitkomsten van de Partnering for Change aanpak op scholen, afkomstig van promotieonderzoek van Zuyd-collega Sarah Meuser-Hoselmann. Samen met Zuyd-collega Connie Zillhardt presenteerde Barbara ook over het School-Based Occupational Therapy International Netwerk (SBOT-IN), waarin internationale experts samenwerken aan hoe ergotherapeuten bijdragen aan inclusieve schoolomgevingen.

Eefje Kern, MSc. van Zuyd Hogeschool, presenteerde de psychometrische evaluatie van de Nederlandstalige versie van het PEM-CY assessment, dat participatie en omgeving van kinderen en jongeren in kaart brengt.

Milou Dupuits, MSc. van Zuyd Hogeschool deelde de eerste bevinden van de nieuwe participatiegerichte benadering PREP – Pathways and Resources for Engagement and Participation.

Dr. Ramon Daniëls, lector ondersteunende technologie in de zorg van Zuyd Hogeschool, presenteerde de Maastricht Innovation Readiness Aanpak (MIRA). Deze aanpak, ontwikkeld door Zuyd en Universiteit Maastricht, is bedoeld om zorg- en welzijnsorganisaties inzichten te bieden in hun vermogen tot innoveren. Daarnaast gaf Ramon ook een presentatie over een onderzoek naar de rol van sociale robotica in de gehandicaptenzorg.

Michael Haan, Nederlandse promovendus aan Karolinska Universiteit Stockholm van Zweden, mede begeleid door James Cook universiteit van Australië, presenteerde zijn onderzoek naar de transitie van werk naar pensioen van Europese gepensioneerden die naar Thailand geëmigreerd zijn, hoe deze transitie eruitziet en in hoeverre het hen lukt om een betekenisvol gepensioneerd bestaan op te bouwen in Thailand.

Ook was er een mooie presentatie van dr. Tove Lise Nielsen uit Denemarken over de positieve ervaringen met de CO-OP (Cognitive Orientation to daily Occupational Performance) interventie bij thuiswonende mensen na een CVA.

Prof. dr. Shaeed Soeker van de West-Cape University van Zuid-Afrika presenteerde positieve resultaten van een pilotstudie naar toepassing van het self-efficacy model om werkgerelateerde vaardigheden te verbeteren bij mensen met hersenletsel.

Michael Iwama , grondlegger van het KAWA Rover Model, was aanwezig en was een celebrity onder met name de Aziatische congresgangers. Er was een posterpresentatie over growth based careerplanning voor OT’s en de KAWA River Approach.

Van kind naar context: participatie als uitgangspunt
Binnen het domein kind en jeugd lag de nadruk sterk op school-based occupational therapy (SBOT). Internationaal wordt steeds meer vanuit de school- en leeromgeving gewerkt, met als doel participatie voor álle kinderen te bevorderen. Modellen zoals Partnering for Change laten zien hoe samenwerking tussen ergotherapeuten, leerkrachten, kinderen en ouders kan bijdragen aan inclusiever onderwijs. De kernboodschap was helder: wie echt verschil wil maken, kan niet blijven hangen bij het individuele kind. De fysieke, sociale en organisatorische omgeving is minstens zo bepalend voor participatie. Die beweging van individu naar context was ook in andere domeinen zichtbaar en sluit aan bij discussies die we in Nederland steeds vaker voeren.

Daarnaast presenteerde Margo van Hartingsveldt een poster over de implementatie van het WRITIC-groepsprogramma in Nederland. In aansluiting hierop vond een bijeenkomst plaats met collega’s uit Duitsland, België, Japan en Indonesië, die WRITIC in hun eigen landen aan het vertalen en implementeren zijn. Het is zo bijzonder om te zien hoe WRITIC-assessment in verschillende landen kan bijdragen aan participatie van kinderen.

Ook was er een mooie presentatie van dr. Luzia Pfeifer en dr. Kharinni Pereira van de São Paulo Universiteit en de State University van Para in Brazilië, over de effectiviteit van virtual reality therapie op het dagelijks handelen van kinderen met Cerebral Palsy.

Occupational justice: ongemakkelijk, maar noodzakelijk
Een van de meest indringende thema’s op het congres was occupational justice. Deze term verwijst naar eerlijkheid en rechtvaardigheid in de mogelijkheden die mensen hebben om betekenisvolle activiteiten (occupations) te doen die bijdragen aan hun gezondheid, welzijn en maatschappelijke participatie. In lezingen en paneldiscussies kwamen onderwerpen aan bod als: armoedebestrijding, toegankelijkheid tot hulpmiddelen, systemisch racisme, hoe integreer je occupational justice in de klinische praktijk, ergotherapeutische ondersteuning bij vluchtelingen (Somalië, Syrië, Libanon) asielzoekers (Turkije, Engeland,) en het werken in high-stress omgevingen. Voor collega’s uit landen waar conflict, migratie en schaarste dagelijkse realiteit zijn, is occupational justice geen abstract theoretisch concept, maar dagelijkse praktijk. Dat riep ook bij Nederlandse deelnemers ongemakkelijke, maar essentiële vragen op: Hoe neutraal kan of wil je zijn als ergotherapeut? En wat betekent sociale rechtvaardigheid? Het congres maakte duidelijk dat ergotherapie onlosmakelijk verbonden is met sociale structuren en beleid. Wegkijken blijkt steeds minder een optie.

Technologie en AI: kansrijk én kritisch
Kunstmatige intelligentie (AI) was overal aanwezig: in keynotes, paneldiscussies en informele gesprekken. De toon was opvallend genuanceerd. Ja, AI biedt kansen, zoals efficiëntere data-analyse, ondersteuning bij klinisch redeneren en nieuwe mogelijkheden voor onderwijs en ondernemerschap. Tegelijkertijd werden kritische vragen niet geschuwd. Wat betekent AI voor wetenschappelijke integriteit? Welke bias sluipt er in systemen die gevoed worden met cultureel gekleurde data? En hoe voorkomen we dat technologie het persoonsgericht werken overschaduwt? Welke informatie geef je AI? Delen van boeken? Casestudies?

Verder werd er een pleidooi gehouden om AI in te bedden in het curriculum, zodat studenten leren om AI op een verantwoorde manier te gebruiken. Ook is het bedoeld om studenten bewust te maken van de voor-en nadelen, hoe AI toe te passen en welke verantwoordelijkheid ze hebben.

Interessant was de expliciete verbinding met duurzaamheid. AI en digitalisering hebben een behoorlijke water- en carbon footprint. Wees je daar ook bewust van elke keer dat je AI inzet.

Praktische innovaties: technologie ten dienste van de cliënt
Naast grote maatschappelijke thema’s waren er ook tastbare, praktijkgerichte innovaties. Een voorbeeld is het OT Draw Home Modification Program: een ontwerptool waarmee woningaanpassingen direct zichtbaar worden gemaakt in echte foto’s van de thuissituatie.

Dit soort toepassingen laat zien hoe technologie het gesprek met cliënten kan ondersteunen en gezamenlijke besluitvorming kan versterken, zonder het klinisch redeneren over te nemen. Technologie werd daarmee gepresenteerd als hulpmiddel, niet als vervanging van professioneel handelen.

Ecologische ergotherapie: duurzaam voorschrijven
Duurzaamheid was ook opvallend nadrukkelijk aanwezig op het congres. Internationale netwerken presenteerden initiatieven rond ecologische ergotherapie, met aandacht voor hergebruik, reparatie en circulaire systemen voor hulpmiddelen.

Het Sustainable Adaptive Equipment Prescription Framework biedt handvatten om niet alleen te kijken naar de directe behoefte van de cliënt, maar ook naar maatschappelijke en ecologische impact. Een benadering die goed aansluit bij actuele discussies in Nederland over duurzaamheid in de zorg en verantwoord voorschrijven.

Toekomstscenario’s ergotherapie
Het thema van het congres, “Inspiring Change, Innovating Futures”, werd mooi neergezet in de afsluitende plenaire sessie, waarin vanuit verschillende perspectieven werd geschetst hoe ergotherapeuten zich kunnen voorbereiden op de toekomst. Voor de praktijk werd onder meer het belang benadrukt van het kritisch en bewust omgaan met technologie en AI. Daarnaast kwamen disaster management, sterke beroepsnetwerken en -verenigingen, en toegankelijke, contextgebonden evidence aan de orde. Tegelijkertijd werd het belang van humanized care benadrukt: mensgerichte zorg in verbinding met cliënten, en het verkennen van nieuwe en opkomende werkvelden voor ergotherapeuten.

Op gebied van onderwijs werd vooruitgekeken naar 2050, waarin gezondheidsvraagstukken naar verwachting complexer zullen zijn, met meer ongelijkheid in gezondheid en kansen, waardoor er meer focus op community-centred benaderingen nodig is. De focus verbreedt van revalidatie naar participatie, veerkracht en betekenisvol leven. Curricula zullen in toenemende mate thema’s als advocacy, duurzaamheid en beleidsbeïnvloeding integreren, zodat toekomstige ergotherapeuten kunnen bijdragen aan een rechtvaardiger en inclusiever zorg- en samenlevingssysteem.

Voor het perspectief onderzoek werd aangegeven dat investering in een nieuw type onderzoeksvaardigheden nodig is, zoals digitale geletterdheid, innovatie en ondernemerschap, maar ook in community- en service skills, zodat onderzoek beter aansluit bij de vragen die leven in wijken, instellingen en gemeenschappen. OT-onderzoek, onderwijs en praktijk zouden nauwer met elkaar verbonden moeten zijn, met occupational science als belangrijke kennisbasis.

Nederland op het wereldtoneel
De Nederlandse delegatie was inhoudelijk goed zichtbaar met bijdragen op het gebied van revalidatie, ouderenzorg, mantelzorg, dementie, arbeid, technologie, stigma en kinderen. Presentaties over thuisrevalidatie, eigen regie en participatie sloten duidelijk aan bij internationale ontwikkelingen, net als presentaties over onderzoek en onderwijs.

Het congres liet zien dat Nederlandse ergotherapie inhoudelijk meedraait op wereldniveau, maar ook dat we veel kunnen blijven leren van andere perspectieven en contexten.

Voorafgaand aan het congres waren de general assembly’s. Gedurende drie dagen vergaderden de afgevaardigden van elk land over ergotherapie op wereldniveau. Voor ons land nam Esther Jansen-Polak, delegate van de WFOT namens Ergotherapie Nederland, hieraan deel. Het waren drie intensieve, maar ook inspirerende dagen waarin veel gediscussieerd, gestemd en vastgesteld is. Een voorbeeld zijn de wereldwijde opleidingseisen en beroepscriteria. Het ging echter ook over het belang van onderzoek naar de waarde van ergotherapie en met name het belang van effectiviteitsstudies. Mental health was ook een groot thema.

Conclusie / afronding
Het WFOT congress 2026 in Bangkok was meer dan een inspirerend congres. Het was een confronterende ontmoeting met de wereldwijde realiteit van ons vak. Thema’s als participatie, rechtvaardigheid, technologie en duurzaamheid kwamen samen in een context die uitnodigde tot reflectie.

Bangkok hield ons een spiegel voor. Ergotherapie is volop in beweging en vraagt steeds vaker om positionering, samenwerking en maatschappelijke betrokkenheid — binnen én buiten de behandelkamer.

De vraag die rest is niet wat we hebben gehoord of gezien, maar hoe we deze inzichten meenemen in onze dagelijkse praktijk in Nederland. Dit artikel is alvast een mooie start!

Wist je dat:

• Er een Thaise versie van Grondslagen is en Maud die in haar handen heeft op de foto?
• 
• De wereldwijde ergotherapie opleidingseisen en beroepscompetenties zijn herzien?
• Je op de website heel veel projectverhalen/-ervaringen kunt vinden waar je je voordeel mee kan doen?
• Ergotherapiestudenten uit alle landen het spannend vinden om te telefoneren?
• Voorafgaand aan het congres de general assembly’s waren, waar de afgevaardigden van vrijwel alle landen aan deelnamen?
• Het ook gezellig was om de Vlaamse collega’s (weer) te ontmoeten!
• In de periode 2006-2024, wereldwijd 155% groei is in het aantal ergotherapeuten, 93% groei in goedgekeurde opleidingen, 122% groei in WFOT goedgekeurde opleidingen ergotherapie?
• Toegang tot ergotherapie wereldwijd een uitdaging is vanwege de tekorten, de kansenongelijkheid in relatie tot toegang tot zorg en regelmatig ook door de infrastructuur in het land?
• Mentale gezondheid ook een belangrijk onderwerp van de WFOT is? Wij het dan hebben over werken met cliënten met mentale problemen, maar ook oog moeten houden voor de mentale problemen van onze studenten.
• Er een internationale community van ergotherapeuten en artificieel intelligence bestaat waarbij Minjou Lemette is aangesloten?
• Er een World Rehabilitation Alliance (WRA) 2030 is en we hier als ergotherapeuten krachtig in op moeten trekken met de fysiotherapeuten om onze discipline erkend te krijgen als basisdiscipline in de revalidatie?
• Je op de website https://www.who.int/initiatives/world-rehabilitation-alliance heel veel informatie vindt over wereldwijde projecten en onderzoeken op gebied van revalidatie?
• Wij hopen jullie te hebben geïnspireerd met het delen van onze bevindingen!

Over de auteurs
Artikel samengesteld door Esther Jansen-Polak, ergotherapeut MSc Neurorevalidatie, WFOT delegate met behulp van input van:

• Margo van Hartingsveldt, lector Ergotherapie – Participatie en Omgeving, Hogeschool van Amsterdam.
• Prof. Dr. Barbara Piškur, Zuyd Hogeschool & Universiteit Hasselt
• Dr. Maud Graff, Hoogleraar Ergotherapie
• Minjou Lemette MA, Kerndocent / Kenniscentrum zorgtechnologie Hogeschool Rotterdam

Het bericht Het wereldergotherapie congres in Bangkok verscheen eerst op Ergotherapie.